حسابداری مالی

مفروضات بنیادین حسابداری:

۱. فرض شخصیت حسابداری (Entity Assumption)

• شرکت به عنوان یک موجودیت مستقل از مالکان آن در نظر گرفته می‌شود
• فعالیت‌های اقتصادی واحد تجاری باید کاملاً مجزا از فعالیت‌های شخصی مالک ثبت و گزارش شود
• شخصیت حسابداری می‌تواند شامل موارد زیر باشد: • شرکت سهامی (شرکت با مسئولیت محدود، سهامی خاص، سهامی عام) • بخشی از یک شرکت بزرگ • گروهی از شرکت‌های تحت کنترل واحد (گروه تجاری)
• این فرض مبنای تهیه صورت‌های مالی جداگانه برای هر واحد تجاری است
• کلیه معاملات باید از دیدگاه واحد تجاری ثبت شود، نه از دیدگاه مالکان

۲. فرض دوره مالی (Time Period Assumption)

• عمر نامحدود شرکت به دوره‌های زمانی مشخص تقسیم می‌شود
• این تقسیم‌بندی برای گزارش‌گیری مالی دوره‌ای و تصمیم‌گیری استفاده‌کنندگان ضروری است
• دوره‌های گزارش‌دهی می‌توانند شامل: • سال مالی (۱۲ ماه) • دوره‌های فصلی (۳ ماهه) • دوره‌های ماهانه
• استانداردهای حسابداری حداقل گزارش‌دهی سالانه را الزامی می‌کنند
• مشکل اصلی: برخی معاملات اثرات بلندمدت دارند که در یک دوره مالی نمی‌گنجد

۳. فرض تداوم فعالیت (Going Concern Assumption)

• فرض می‌شود شرکت به فعالیت خود در آینده قابل پیش‌بینی ادامه خواهد داد
• این فرض مبنای طبقه‌بندی دارایی‌ها و بدهی‌ها به جاری و غیرجاری است
• در صورت تردید در تداوم فعالیت، موارد زیر تغییر می‌کند: • دارایی‌ها به ارزش تصفیه (Liquidation Value) اندازه‌گیری می‌شوند • طبقه‌بندی جاری/غیرجاری معنای خود را از دست می‌دهد • افشای این موضوع در یادداشت‌های توضیحی الزامی می‌شود
• شواهد عدم تداوم فعالیت شامل: • توقف عملیات اصلی • ورشکستگی یا تصفیه قریب الوقوع • بدهی‌های سنگین بدون امکان تأمین مالی

۴. فرض واحد پولی (Monetary Unit Assumption)

• کلیه معاملات و رویدادهای اقتصادی باید با واحد پول رایج (ریال) اندازه‌گیری و گزارش شوند
• مزایا: • امکان جمع‌بندی و مقایسه اطلاعات مالی • عینیت و قابلیت تأیید معاملات
• معایب و محدودیت‌ها: • عدم توجه به تغییرات قدرت خرید پول در شرایط تورمی • ناتوانی در اندازه‌گیری برخی موارد کیفی (رضایت مشتری، شهرت)
• در شرایط تورمی شدید، استانداردها تعدیل از بابت اثرات تورم عمومی را مجاز می‌دانند

اصول حسابداری:

1. اصل بهای تمام شده تاریخی (Historical Cost Principle)

• دارایی‌ها و بدهی‌ها به بهای تمام شده در زمان تحصیل ثبت می‌شوند
• مزایا: قابلیت اتکا، عینیت، قابل رسیدگی بودن
• معایب: عدم انعکاس ارزش جاری در شرایط تورمی

2. اصل تطابق درآمد و هزینه (Matching Principle)

• هزینه‌های انجام شده برای ایجاد درآمد باید در همان دوره‌ای که درآمد شناسایی می‌شود، گزارش گردد
• دو روش اصلی تطابق: • تطابق مستقیم (هزینه‌های مستقیم تولید) • تخصیص سیستماتیک (استهلاک دارایی‌های ثابت)

3. اصل تحقق درآمد (Revenue Recognition Principle)

• درآمد زمانی شناسایی می‌شود که: • فرآیند کسب سود کامل شده باشد • مبلغ درآمد قابل اندازه‌گیری باشد • احتمال دریافت منافع اقتصادی وجود داشته باشد

4. اصل افشای کامل (Full Disclosure Principle)

• کلیه اطلاعات با اهمیت باید به گونه‌ای افشا شوند که صورت‌های مالی گمراه‌کننده نباشند
• افشا می‌تواند در خود صورت‌های مالی یا یادداشت‌های توضیحی انجام شود